Podatnicy rozliczający dochód za rok 2019 mogą skorzystać z obowiązującej od niedawna regulacji IP BOX. Jest to rozwiązanie, które pozwala na zastosowanie preferencyjnej 5% stawki podatku do dochodu z tzw. kwalifikowanych praw własności intelektualnej. Jednym z praw, z których dochód jest objęty nową ulgą jest patent. To oznacza, że podatnicy czerpiący dochody z patentu, lub wykorzystujący patenty w ramach działalności powinni sprawdzić, czy w ich przypadku możliwym jest obniżenie podatku poprzez skorzystanie z IP BOX dla patentu. Ulga IP BOX to obecnie jedna z ciekawszych profiskalnych zachęt podatkowych, która pozwala na bezpieczną optymalizację podatkową.  

IP BOX a patent

Przepisy regulujące IP BOX obowiązują od 1 stycznia 2019 r. i pozwalają na skorzystanie przez podatnika z 5% stawki  podatku mającej zastosowanie do dochodu osiągniętego w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej z kwalifikowanych praw własności intelektualnej.

Przepisy ustaw podatkowych zawierają zamknięty katalog kwalifikowanych praw własności intelektualnej, z których dochód może być rozliczony z uwzględnieniem IP BOX. Na obecną chwilę do praw tych zalicza się:

  1. patent,
  2. prawo ochronne na wzór użytkowy,
  3. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego,
  4. prawo z rejestracji topografii układu scalonego,
  5. dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin,
  6. prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu,
  7. wyłączne prawo, o którym mowa w ustawie z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin,
  8. autorskie prawo do programu komputerowego

Warunkiem uznania powyższych praw za prawa kwalifikowane, a co za tym idzie objęcia ich regulacją IP BOX, jest ich podleganie ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska.

Ponadto, skorzystanie z IP BOX w stosunku do każdego z powyższych praw wymaga tego, aby prawo było wytworzone, rozwinięte lub ulepszone przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej, o której mowa w przepisach podatkowych.

To oznacza, że z niższej formy opodatkowania będą mogli z dużym stopniem prawdopodobieństwa skorzystać podatnicy, którzy we własnym zakresie zajmują się opracowywaniem nowych rozwiązań, które następnie obejmowane są ochroną patentową lub inną formą ochrony prawa własności przemysłowej. W tego typu przypadkach najczęściej spełniony zostanie warunek wytworzenia, rozwinięcia lub ulepszenia prawa przez podatnika w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej.

Co istotne, z IP BOX w odniesieniu do patentów mogą skorzystać także podmioty, które same nie opracowały rozwiązania objętego patentem, a jedynie prawo to nabyły np. od pierwotnego podmiotu uprawnionego. W takiej sytuacji koniecznym jest jednak wykazanie, że podatnik poniósł na prawo określone nakłady, a prawo z patentu zostało rozwinięte lub ulepszone przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej.

W jaki sposób działa IP BOX dla patentów

W przypadku patentów, przepisy IP BOX pozwalają na zastosowanie 5% podatku od dochodu:

  1. z opłat lub należności wynikających z umowy licencyjnej, która dotyczy patentu;
  2. ze sprzedaży patentu;
  3. z patentu uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi;
  4. z odszkodowania za naruszenie praw z patentu, jeżeli zostało uzyskane w postępowaniu spornym, w tym postępowaniu sądowym albo arbitrażu.

To oznacza, że niemalże każda forma komercyjnego wykorzystania patentu w ramach działalności potencjalnie może pozwolić na zastosowanie stawki 5% podatku. Skorzystanie z IP BOX będzie więc zarówno korzystne finansowo dla podmiotów, które obejmują ochroną patentową opracowane przez siebie rozwiązania, a następnie objęte ochroną rozwiązania sprzedają lub licencjonują, jak też dla podmiotów, które rozwiązania objęte ochroną wykorzystują w ramach własnej działalności (np. na potrzeby własnej produkcji).

Warto mieć przy tym świadomość tego, że IP BOX działa w specyficzny sposób ze względu na odrębne zasady określania dochodu podlegającego opodatkowaniu preferencyjną stawką 5%. Wysokość dochodu z kwalifikowanego IP ustala się bowiem jako iloczyn:

  1. dochodu z kwalifikowanego prawa osiągniętego w roku podatkowym i
  2. wskaźnika nexus, który oblicza się według specjalnego wzoru wskazanego w przepisach.

Więcej o tym w jaki sposób oblicza się dochód na potrzeby IP BOX możesz przeczytać w tym wpisie, który poświęcony jest w całości tematyce IP BOX.

Regulacja IP BOX jest w szczególności zachęcająca dla podatników opracowujących we własnym zakresie innowacyjne rozwiązania obejmowane ochroną patentową, którzy ponadto prowadzą we własnym zakresie prace badawczo-rozwojowe, lub nabywają efekty tych prac od podmiotów niepowiązanych. W tego typu przypadkach przeważająca część dochodu uzyskanego z patentu będzie mogła być objęta 5% stawką podatku.

IP BOX dla dochodu z patentu uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi

Duże grono przedsiębiorców decyduje się na to, aby objąć ochroną patentową wytworzone przez siebie rozwiązania, które opracowane zostały na potrzeby własnej działalności gospodarczej. W tego typu przypadkach podatnicy obejmują ochroną patentową rozwiązanie, które nie podlega komercjalizacji zewnętrznej (nie podlega udostępnieniu podmiotowi zewnętrznemu), lecz wykorzystywane jest jedynie w ramach organizacji.

W takiej sytuacji IP BOX jest jednym z rozwiązań, które pozwoli osiągnąć wymierne korzyści finansowe z patentu bez konieczności jego udostępniania na zewnątrz, np. w ramach umowy licencyjnej. W świetle przepisów 5% stawka podatku dochodowego w odniesieniu do patentów znajdzie bowiem zastosowanie także w przypadku, gdy podatnik osiąga dochód z patentu uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi. Innymi słowy chodzi o sytuacje, w których podatnik wykorzystuje patent w ramach prowadzonej działalności, np. implementując objęte ochroną patentową rozwiązania w wytwarzanych przez siebie produktach które podlegają sprzedaży. Jako przykład może posłużyć np. stosowanie przez podatnika opatentowanego mechanizmu w wytwarzanych przez siebie mechanicznych systemach ochrony.

W tego typu przypadkach, podatnik będzie uprawniony do opodatkowania części swojego dochodu osiąganego ze sprzedaży preferencyjną stawką 5%, co wynikać będzie właśnie z faktu osiągania dochodu z patentu uwzględnionego w cenie sprzedaży towaru.

Do ustalenia części dochodu, która będzie opodatkowana 5% stawką należało będzie jednak zastosować szczególne regulacje dotyczące warunków ustalania cen transferowych. Oznacza to, że dochód z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej “zawarty” w cenie danego produktu lub usługi powinien być ustalony w oparciu o zasadę ceny rynkowej. Powinno to odbyć się poprzez odpowiednie zastosowanie zasad cen transferowych na potrzeby obliczenia poziomu dochodu z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej poprzez zastosowanie jednej z metod weryfikacji cen transferowych oraz przepisów wykonawczych w tym zakresie.

Dochód z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej uwzględnionego w cenie produktu lub usługi weryfikuje się przy tym stosując metodę najbardziej odpowiednią w danych okolicznościach i wybraną spośród metod określonych we właściwych przepisach, co wymaga indywidualnego podejścia do każdego przypadku.

IP BOX dla dochodu z patentu podlegającego sprzedaży lub licencji

Z niższego podatku mogą skorzystać także podatnicy, którzy decydują się na to aby patent sprzedać lub udostępnić go na zewnątrz w ramach umowy licencyjnej. W tego typu przypadkach zarówno cena sprzedaży, jak też należność licencyjna może być kwalifikowana jako dochód z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, który może podlegać opodatkowaniu preferencyjną stawką 5%.

Co istotne, w tego typu sytuacjach skorzystanie z IP BOX jest znacznie prostsze niż w sytuacji, gdy ulga będzie miała być zastosowana do patentu uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi. Zarówno cena sprzedaży, jak też należność licencyjna w całości może bowiem stanowić podstawę opodatkowania w ramach IP BOX, z zastrzeżeniem specyficznego sposobu obliczania dochodu (iloczyn dochodu z kwalifikowanego prawa i wskaźnika nexus – więcej w tym wpisie). W tego typu sytuacja nie zachodzi przy tym konieczność wyodrębniania dochodu objętego niższym podatkiem z uwzględnieniem zasad weryfikacji cen transferowych.

IP BOX dla patentu – od kiedy i przez jaki okres można korzystać z 5% podatku?

Z IP BOX można korzystać przez cały okres trwania ochrony patentowej. Czas trwania patentu zasadniczo wynosi 20 lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym. To oznacza, że podatnik może być uprawniony do korzystania z preferencyjnego opodatkowania przez bardzo długi czas, o ile nie utraci ochrony patentowej.

Warto przy tym wiedzieć, że możliwość skorzystania z IP BOX nie jest ograniczona wyłącznie do udzielonego już patentu. Z uwagi na długotrwałość procedur przyznawania ochrony przepisy dopuszczają możliwość warunkowego korzystania z preferencyjnego opodatkowania. Z niższego podatku skorzystać można także w odniesieniu do patentów, które dopiero podlegają procedurze zgłoszenia/rejestracji – w takim przypadku 5% stawka podatku może być zastosowana w stosunku do ekspektatywy uzyskania patentu.

Z ulgi IP BOX w odniesieniu do patentu podatnik może więc skorzystać już od momentu zgłoszenia lub złożenia wniosku o jego rejestrację. W przypadku korzystania z IP BOX w odniesieniu do ekspektatywy patentu należy liczyć się z tym, że w przypadku wycofania zgłoszenia lub wniosku, odmowy udzielenia prawa ochronnego, odrzucenia zgłoszenia lub odrzucenia wniosku o rejestrację należy opodatkować dochód na zasadach na jakich byłby opodatkowany bez zastosowania preferencyjnego 5% opodatkowania.

Możliwość skorzystania z IP BOX w stosunku do ekspektatywy uzyskania patentu powinna zachęcić większe grono przedsiębiorców do tego aby swoje rozwiązania obejmować ochroną patentową, co pozwoli na uzyskanie nie tylko gwarancji ochrony własnych wynalazków, lecz także da możliwość wygenerowania znacznych oszczędności podatkowych.

Jak skorzystać z IP BOX w odniesieniu do dochodu z patentu?

Dochód podlegający opodatkowaniu w ramach IP BOX wykazuje się w zeznaniu podatkowym za rok, w którym został on osiągnięty. Oznacza to, że preferencyjne opodatkowanie IP BOX działa podobnie jak ulga B+R i jest wykazywane dopiero po zakończeniu roku podatkowego w zeznaniu rocznym.

W efekcie, podatnik korzystający z IP BOX cały swój dochód opodatkowuje według dotychczasowych zasad, a prawo do preferencyjnego opodatkowania wykazuje składanej deklaracji podatkowej. To powoduje, że podatnicy, którzy wdrożyli odpowiednie mechanizmy pozwalające na rozliczenie dochodu z wykorzystaniem 5% stawki będą wykazywali na koniec roku nadpłatę podatku dochodowego, która będzie podlegać zwrotowi, lub zarachowaniu na poczet przyszłych zobowiązań.

Podatnicy muszą pamiętać o tym, że skorzystanie z IP BOX uwarunkowane jest prowadzeniem na bieżąco odrębnej ewidencji IP BOX, której brak wyklucza możliwość skorzystania z niższego podatku. Więcej o ewidencji IP BOX przeczytasz tutaj.

Wdrożenie ulgi IP BOX w ramach organizacji powinno polegać więc na audycie działalności pod kątem nowej ulgi oraz wprowadzeniu  odpowiednich mechanizmów rachunkowo-podatkowych, które są wymagane w świetle regulacji szczególnej dotyczącej IP BOX. Tylko odpowiednia analiza działalności oraz odpowiadająca przepisom ewidencja pozwoli na prawidłowe rozliczenie dochodu z wykorzystaniem IP BOX.

Skorzystanie z ulgi IP BOX w odniesieniu do patentów zawsze warto potwierdzić indywidualną interpretacją, która nie tylko rozwieje wątpliwości, lecz przede wszystkim zabezpieczy sytuację podatnika na wypadek ewentualnej kontroli poprawności rozliczenia podatku dochodowego.

O naszym wsparciu w zakresie ulgi IP BOX możesz przeczytać tutaj.

Chcesz dowiedzieć się więcej o IP BOX? Zapraszamy do naszych pozostałych wpisów o IP BOX:

  1. IP BOX – 5% podatku dla innowacyjności.
  2. Ewidencja IP BOX.
  3. Objaśnienia do IP BOX już opublikowane.
  4. Ewidencja IP BOX u programisty.
  5. 5% podatku dla programistów.
  6. Interpretacja indywidualna IP BOX dla programisty.

Chcesz skorzystać z IP BOX i szukasz pomocy prawnej? Skorzystaj z formularza kontaktowego